Sarah de Rijcke is sinds half januari rector magnificus van de Universiteit Leiden. (Foto: Gerry van Bakel)
“Ik droomde er vroeger niet van om rector of onderzoeker te worden”, zegt Sarah de Rijcke, sinds half januari de rector magnificus van de Universiteit Leiden. “Ik was wel ontzettend nieuwsgierig en ondernemend. En misschien ook al wel een beetje geïnteresseerd in leiderschap, als ik terugdenk.”
Dat ze de tweede vrouw is die in Leiden op deze post zit, zou niet meer bijzonder moeten zijn, vindt De Rijcke. “Ik zou daar niet mee bezig willen zijn. Maar vrouwen hebben nog steeds een achterstand. Ik ben trots en blij dat ik dit kan doen. En ik merk dat anderen me als een voorbeeld zien. Maar er zijn andere vormen van inclusiviteit en diversiteit waar ik ook mee bezig ben.”
Taken
De Rijcke promoveerde in Groningen en is al sinds 2011 verbonden aan de Universiteit Leiden. Zij is hoogleraar Wetenschap, Technologie & Innovatiestudies aan de Faculteit der Sociale Wetenschappen. Als rector ligt de focus op overleg. “Ik ben natuurlijk niet in mijn eentje de baas van de universiteit. Ik zit in het College van Bestuur met twee collega’s. Maar de rector is verantwoordelijk voor onderzoek en voor onderwijs. Bijvoorbeeld voor het personeelsbeleid voor het wetenschappelijk personeel. Maar ook voor studenten, zoals studentenwelzijn. Dat soort taken liggen bij mij.”
Veel tijd gaat op aan vergaderen, met faculteiten, het LUMC en musea en nog veel meer. “Veel contact leggen met de gemeente, met de provincie. En met andere rectoren in het land. Ik sta zelf niet meer voor de klas. Maar ik ben wel in contact met mensen die daarin de lange lijnen uitzetten. Over wat we in het onderwijs en het onderzoek willen bereiken.”
Tweebenigheid
Die balans tussen onderzoek en onderwijs is voor haar belangrijk. “We zijn heel goed in het belichten van de relevantie van onderzoek dat we doen en daar ligt vaak de focus op. Maar ik wil dat we onderwijs en de relevantie daarvan, meer gaan waarderen. Die tweebenigheid van de universiteit is wat mij betreft gelijkwaardig. Maar dan hebben we ook nog wel wat te doen in bijvoorbeeld de beloningsstructuren en wie we bevorderen.”
En daar zet De Rijcke zich voor in. “Hoe zorg je nou dat je mensen aanneemt die heel goed onderwijs kunnen geven. Niet als bijzaak maar als hoofdtaak. En waar let je op als je vervolgens iemand de gelegenheid wil geven om een stapje hoger te komen. Kijken we dan vooral naar publicaties of hoe iemand het doet op het internationale toneel, of kijk je ook echt of het onderwijs goed is. Die docentontwikkeling en de waardering daarvan is ingezet onder mijn voorgangster Hester Bijl.”
Al jaren loopt de discussie over de benaming hoger en lager opgeleid en de waardering die daar aan wordt gekoppeld. De Rijcke vond het mooi hoe toenmalig onderwijsminister Robbert Dijkgraaf daarover sprak. “Hij had het over de waaier van onderwijs. Een gelijkwaardige waaier van universiteit, hbo, mbo. Ik denk ook helemaal niet in termen van hoger of lager.”
Vrijheid
De Rijcke wil daarom de bestaande samenwerkingen verder uitbouwen. “Vanuit gelijkwaardigheid wat mij betreft.” Met oog voor academische vrijheid. De Rijcke wil die twee werelden samenbrengen. “Dat beeld dat mensen hebben van laat mij maar met rust, ik doe mijn ding hier aan de universiteit. We hebben ook echt een verantwoordelijkheid naar de maatschappij. Maar academische vrijheid moet je ook heel serieus nemen. Dat je sommige problemen nu tackelt die pas over twintig jaar relevant kunnen zijn. Dat moet je goed uitleggen aan de samenleving. Vertrouwen opbouwen, dat het iets nuttigs bijdraagt, ook al zie je dat niet meteen. Dat is nu belangrijker dan vijf jaar geleden.”
“Ik denk dat we hier in Leiden ontzettend veel pareltjes hebben, vanuit die individuele academische vrijheid”, zegt De Rijcke. “Dat gaan we bundelen en meer zichtbaar maken.” Dat is haar opdracht. Maar het is vanuit een luxe positie, zoals ze zelf zegt. “Want de universiteit is goed ingebed in de stad. Echt een parel.”
Kennismakers Isis Vreeling en Gerry van Bakel in gesprek met Sarah de Rijcke, rector magnificus van Universiteit Leiden.
*Kennismakers is een programma over wetenschap, onderzoek, onderwijs en innovatie, elke dinsdagavond om 19.00 uur op Sleutelstad.nl. Voor nieuwsgierige mensen.
