Gershon Kaigere staat binnen de gemeenschap bekend als oom Sjors. (Foto: Nico Jouwe)<\/p>\n
Sinds 1958 wonen er, vrijwel onafgebroken, Papoea\u2019s in Leiden. Het is altijd bij een handjevol gebleven, maar ze hebben een bijzonder verhaal.<\/p>\n
Nu het Wereldmuseum half februari de poorten heeft geopend voor de grootste Nederlandse Papoea tentoonstelling ooit, is het tijd om eens kennis te maken met Leidse Papoea\u2019s. In deel 2 van het tweeluik: mensenrechten advocaat Fadjar-Schouten Korwa, oud-suppoost Gershon Kaigere en de verhalen die niet verloren mogen gaan.<\/p>\n
Oom Sjors Gaandeweg ontdekken we dat hij zijn vader pas leerde kennen toen hij al tegen de dertig liep. Frank is na zijn geboorte geadopteerd door een Nederlands gezin en verkeerde tot zijn 28e in de veronderstelling dat hij van Marokkaanse komaf was. Dit gegeven zorgt voor de nodige hilariteit. Vooral onder de Papoea\u2019s in de zaal, want die weten allemaal wie Franks biologische vader is: de al jaren in Leiden woonachtige, 84-jarige Gershon Kaigere, in de Papoea-gemeenschap bekend als oom Sjors.<\/p>\n Goede relatie<\/strong> Het toneelstuk vormde de afronding van een mini-symposium over Papoea erfgoed, speciaal georganiseerd voor de Nederlandse Papoea-gemeenschap. Het Wereldmuseum is deze dagen druk in de weer met Papoea erfgoed. Het Leidse museum is namelijk bezig met de voorbereiding van een grote Papoea-tentoonstelling. Het museum bezit immers de grootste collectie Papoea-objecten ter wereld. In de reguliere tentoonstelling is maar een kleine fractie daarvan te zien.<\/p>\n Onverwachts Zwanger<\/strong> Hij arriveerde in de herfst van 1962 in Nederland, direct nadat Nederland haar laatste kolonie in de Oost onder internationale druk had moeten verlaten. In de jaren daarvoor was hij opgeleid tot verpleger in het indertijd door Nederland opgezette moderne ziekenhuis in Hollandia, de hoofdstad van de kolonie. Vervolgens ging hij er in de leer bij de daar aanwezige tandarts. In Nederland werkte hij een tijd bij een tandarts in Rozenburg en later in een tandtechnisch laboratorium in de buurt van Nieuwegein. Zijn Nederlandse vriendin raakte onverwachts zwanger. Dan wordt duidelijk dat de ouders de relatie met Kaigere niet zien zitten. De jonge moeder staat het kind na de geboorte voor adoptie af. De relatie komt ten einde. Gershon Kaigere zal zijn kind pas een kleine drie decennia later voor het eerst zien.<\/p>\n Vraagbaak<\/strong> In zijn tijd bij het Volkenkundig Museum ontpopt hij zich tot vraagbaak voor iedereen die meer wil weten over de cultuur van de Papoea\u2019s. Leerlingen en studenten weten hem steeds vaker te vinden, vanwege zijn goede geheugen en uitmuntende praktijkkennis van Papoeatradities. Die mag niet verloren gaan, vindt hij. Aan de muur van zijn woonkamer hangt ook een grote foto van zoon Frank. Nee, hij is nog niet naar het toneelstuk geweest, heeft er wel iets over gehoord, maar weet niet waar het over gaat. In juni is het dan zover, hij bezoekt een voorstelling in een klein theater in Rotterdam. Maar zijn gehoortoestel doet het niet goed. Hij ziet Frank op de toneelvloer en is trots, zegt hij. Maar van de inhoud heeft hij niet veel meegekregen. Hij moet nog een keer gaan. Later dit jaar, als het toneelstuk naar Leiden komt.<\/p>\n Vergeten verhaal<\/strong> Fadjar Schouten-Korwa. (Foto: Ed Leatemia)<\/em><\/em><\/p>\n Het voormalige Museum Volkenkunde vormt sinds een aantal jaren samen met musea in Amsterdam, Rotterdam, Breda en Nijmegen het Wereldmuseum. In de depots van het Wereldmuseum bevinden zich zo\u2019n 50.000 objecten uit Nieuw-Guinea. Die collectie stamt voor een belangrijk deel uit de tijd dat westelijk Nieuw-Guinea nog een kolonie was van Nederland. In Leiden is altijd wel een heel klein deel tentoongesteld. Maar in 2026 wordt voor het eerst een grote greep uit deze collectie tentoongesteld. Voor de uitwerking van de tentoonstelling wil het museum graag met vertegenwoordigers van de gemeenschap samenwerken en deze middag idee\u00ebn inventariseren.<\/p>\n Mensenrechten geschonden<\/strong>
<\/strong>Het is mei 2024. In de Boerhaavezaal van het Wereldmuseum spelen twee mannen het tragikomische toneelstuk \u2018Pineas waar ben je\u2019. Het op ware gebeurtenissen gebaseerde stuk gaat over een verloren vriendschap en een verloren land: West-Papoea of voormalig Nederlands Nieuw-Guinea. Op het toneel speelt acteur Frank Irving zichzelf; een zoon van een Papoeavader en een Nederlandse moeder. In de openingssc\u00e8ne speelt hij zijn vader die net in Nederland is aangekomen.<\/p>\n
\u201cIk heb hem expres niet uitgenodigd\u201d, zegt acteur Frank Irving na de voorstelling. \u201cIk vond het nog niet het juiste moment.\u201d Maar op een van de volgende voorstellingen zal hij hem zeker uitnodigen. Het toneelstuk wordt over een aantal maanden nog een keer opgevoerd in Leiden. Vader en zoon hebben een goede relatie, legt hij uit maar hij wil het graag beter voorbereiden. Ze hebben nog veel in te halen, maar dat moet met beleid gaan. En deze uitvoering was op al te korte termijn geregeld.<\/p>\n
Als Frank Irving in het toneelstuk zijn vader uitbeeldt, loopt hij krom met een wandelstok. Geen gekke gedachte, gezien zijn vaders gevorderde leeftijd. Maar wie Franks vader in werkelijkheid ontmoet, ziet een kwieke, fitte oude man die geen stok nodig heeft om te lopen. \u201cIk heb altijd gesport\u201d, zegt Gershon Kaigere lachend in zijn woning in de buurt van de Langegracht. \u201cMijn lievelingssport was veldhockey\u201d, zeg hij en hij haalt een fotoboek tevoorschijn met een elftalfoto waar op hij te zien is in hockeytenue. \u201cIk ben ook nog tien jaar coach geweest.\u201d<\/p>\n
In 1996 vindt hij een nieuwe roeping als hij als suppoost gaat werken in het Volkenkundig Museum (nu Wereldmuseum) in Leiden. Hij vindt er ook een woning op enkele minuten lopen van het museum. Kaigere is een gezellige, praatgrage man die veel weet over tradities en gewoonten van Papoea\u2019s. Zijn kleine huis ziet er ook uit als museum. Zelf heeft hij een kleine collectie Papoeakunst en aan de muur hangen foto\u2019s en kaarten. De boekenkasten puilen uit met boeken over Nieuw-Guinea en hij heeft een archiefkast vol scripties en dissertaties.<\/p>\n
Het Wereldmuseum heeft ondertussen leden van de in Nederland woonachtige Papoeagemeenschap uitgenodigd om ze te informeren over de grote Papoea tentoonstelling in 2026. \u201cIk ben ontzettend blij dat de tentoonstelling er komt omdat het de zichtbaarheid van het verhaal van de Papoea\u2019s zo kan vergroten. Het is immers een vergeten verhaal\u201d, zegt Fadjar Schouten-Korwa, tijdens de bijeenkomst.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/sleutelstad.nl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Fadjar-Schouten-Korwa-DSC_3186-kopie.jpg?x19009\")
<\/p>\n
De Leidse Fadjar Schouten-Korwa ziet volop mogelijkheden. Ze is mede-initiatiefnemer van een nieuw Papoea kenniscentrum in Nederland. Dat startte in 2025 voorlopig online. \u201cUiteindelijk willen we er natuurlijk een fysiek kenniscentrum van maken.\u201d Voor Schouten Korwa is het vooral van belang dat er tijdens de tentoonstelling in het Wereldmuseum een verbinding wordt gemaakt tussen de actuele ontwikkelingen op West-Papoea en de verhalen die verteld worden aan de hand van de tentoongestelde objecten. Ze is mensenrechtenadvocaat en stelt regelmatig de mensenrechtenschendingen aan de kaak op West-Papoea, de voormalige Nederlandse kolonie die sinds de jaren zestig een provincie is van Indonesi\u00eb.<\/p>\n