(Foto: Chris de Waard)
Leiden, 8 oktober 2026 om 9:48 uur door de redactie
Het herstel van de ingestorte oever van het Valkenburgse Meer duurt minstens een jaar langer dan eerder was voorzien. De nieuwe waterkering zou dit najaar klaar zijn, maar wordt naar verwachting pas eind 2027 opgeleverd. Dat schrijven Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland in een brief aan Provinciale Staten.
Op 1 april 2025 stortte een deel van de oever in. Daarbij verdwenen ook delen van het wandelpad en het spoor van Stoomtrein Katwijk Leiden in het water. Het getroffen gebied is nog steeds afgesloten. Een tijdelijke dijk van grote zandzakken beschermt de achterliggende polder. Het Hoogheemraadschap van Rijnland blijft dat in de gaten houden.
Eisen
Het zandwinningsbedrijf had toegezegd in september te beginnen met de aanleg van een nieuwe waterkering en het werk dit najaar af te ronden. Afgelopen zomer heeft dat bedrijf aan de provincie laten weten dat er meer tijd nodig is voor het herstel. Bij overleg met Rijnland bleek dat de waterkering en de verdere inrichting van het gebied niet los van elkaar kunnen worden uitgevoerd.
Ook het grotere dijklichaam en de voorzieningen voor recreatie maken onderdeel uit van de waterkering. Daardoor stelt het waterschap meer eisen aan het ontwerp, de controle en de uitvoering dan het bedrijf had voorzien. Ook moet rekening worden gehouden met het zakken en samendrukken van de aangebrachte grond. De provincie zegt het uitstel te betreuren en dringt er bij het zandwinningsbedrijf op aan om het herstel zo snel mogelijk uit te voeren. De benodigde grond is inmiddels beschikbaar.
Zandwinning
De provincie onderzoekt ondertussen hoe de zandwinning in het meer veilig kan worden hervat. Volgens het provinciebestuur is het kalkzandsteenzand de komende jaren nodig voor de bouw. Voorwaarde is dat zowel de waterveiligheid als de veiligheid van recreanten gewaarborgd is. Het zandwinningsbedrijf wil daarvoor een wijziging van de bestaande ontgrondingsvergunning aanvragen. Die vergunning loopt tot 29 april 2028. Samen met Rijnland en de betrokken omgevingsdiensten laat de provincie onderzoek doen naar de huidige bodemgesteldheid van het meer en de voorwaarden waaronder veilig zand kan worden gewonnen.
Schadevergoeding
De provincie heeft opdrachtgever Xella en uitvoerder Boskalis aansprakelijk gesteld voor de schade en kosten van de instorting van de oever. Volgens Zuid-Holland blijkt uit informatie van de Omgevingsdienst West-Holland dat het zandwinningsbedrijf de instorting heeft veroorzaakt.
De Stichting Nationaal Smalspoor, de organisatie achter Stoomtrein Katwijk Leiden, krijgt inmiddels een schadevergoeding. De provincie vindt dat het museum niet op de juridische afhandeling hoeft te wachten. De stoomtrein rijdt sinds de ‘oeverval’ via een tijdelijk omloopspoor en kan nog geen volledige rondjes om het meer maken.
Ook Brasserie Buitenhuis en Gearfreak hebben schadevergoeding aangevraagd. Het verzoek van de brasserie voor schade door de noodverordening is doorgestuurd naar de burgemeester van Katwijk. Over het verzoek van Gearfreak wordt naar verwachting in december besloten.
